و اقوى پيش محققين ايشان آن است كه بر تقديرى كه تيمم بدل از غسل نيز شرط اباحت صوم بوده باشد ، بيدار بودن بر آن تيمم لازم نيست و اعادهء تيمم بعد از حدث اصغر واجب نيست . و اين قول بعد از آنكه اشتراط صحت صوم به غسل مسلم باشد ، اقرب است به تحقيق ، بنا بر آنكه معلوم خواهد شد - إن شاء اللّه العزيز - كه تيمم رافع حدث است تا وقت تمكّن از مبدل منه ، و اين را رفع مغيّا مىگويند ، نه على الاطلاق ، چنان كه در وضو و غسل است . و پيش من اصحّ آن است - چنان كه دانسته شد - كه غسل جنابت و حيض از براى كماليّت صوم مستحب است و شرط اصل صحت و اباحت نيست ، و تيمم نيز رفع حدث مىكند إلى الغاية . پس در صورت عدم تمكن از غسل ، تيمم بدل از غسل قبل از طلوع فجر از براى اكمليت صوم نيست ، و بعد از حدث اصغر ، مثل خواب و بول ، اعادهء تيمم از براى اكمليت لازم نيست ، على الاصحّ . [ 67 ] مسألة : جنب يا حايض كه شب متمكّن از غسل نبوده باشد ، چون خواهد كه طريقهء احتياط را مرعى دارد ، اولى آن است كه اگر فارغ الذمّة باشد ، تيمم كند بدل از غسل به نيت استباحت نماز شب على وجه النّدب ، و چون فجر طلوع كند به همان تيمم مندوب صوم او صحيح است به اتفاق و اگر مشغول الذمّة باشد ، تيمم كند بدل از غسل على وجه الوجوب از براى نماز قضا ، چه به همان تيمم صوم او مباح و منعقد است اتفاقاً ، چنانچه در غسل گفته شد . [ 68 ] مسألة : تيمم بدل از اغسال استحاضه با عدم تمكن از استعمال آب ، شرط صحت صوم است ، همچنانكه شرط صحت صلاة است اجماعاً .